Direkta ug nagpabiling apektado ang sektor sa mga mag-uuma usa padayong pag-usab sa presyo sa mga produktong petrolyo sa nasud. Gikumpirma ni Ronelle J. Pama, ang Presidente sa Malaybalay City Bankers Association, Inc., nga dako og epekto ang bisan unsang lihok sa presyo sa lana ngadto sa “cost of production” kun magasto sa produksyon, ilabi na diha sa mga kinahanglanong gamit sa uma kun “farm inputs”.
Gawas sa sektor sa agrikultura, lakip usab matud pa nga naigo ang mga industriya sa manufacturing ug mga negosyo nga anaa sa natad sa logistics.
Dugang pa ni Pama, usa sa pinakadakong hagit nga giatubang karon sa mga mag-uuma mao ang kamatuoran nga bisan pa man og sige og saka ang ilang gasto sa produksyon, dili basta-basta nga mapasaka ang presyo sa ilang mga produkto diha sa merkado tungod kay duna kini kaugalingong “dynamics” o nagkalahing dagan sa presyo nga kinahanglang sundon.
Apan taliwala niini, gipasabot ni Pama nga ang kasamtangang estado sa Micro, small, ug medium enterprises (MSMEs) sa lalawigan sa Bukidnon diin nagpabiling lig-on sa operasyon bisan pa sa padayon nga mga hagit sa ekonomiya.
Sumala niini, bag-ohay lang ang mga negosyante nga nagpa-rehistro sa business liscenses nga mukabat kapin 15,000 nga negosyo na ang rehistrado. Padayun usab ang mga negosyante sa operasyon taliwala sa gi-atubang nga mga hagit diin apektado sila gumikan sa inflation, krisis sa ekonomiya ug krisis sa lana.
Bisan paman niini, lig-on matud pa ang agrikultura ug agri-enterprise tungod sa kinaiyahan sa Bukidnon isip agricultural nga lugar, samtang nagpadayon usab ang eco-tourism ug essential services isip stable nga sektor.