Matag tuig, sa pag-abot sa bulan sa Nobyembre, ang Pilipinas, ilabi na ang mga Katoliko, nag-andam sa paghinumdom sa ilang mga minahal nga mipanaw na panahon sa Undas.
Kining sagradong panahon, nga nailhan usab isip Adlaw sa mga Santos ug Adlaw sa mga Kalag, usa ka lawom nga pagpakita sa pagtuo, kultura, ug walay kataposang gugma sa pamilya.
Usa sa labing gipanggaon ug gipadayon nga buhat niining panahona mao ang paghalad og pagkaon sa mga lubnganan, usa ka simbolo sa pagpadayon sa koneksyon tali sa buhi ug sa mga mitaliwan na.
Gipadayag ni Lanie Waper, usa ka caretaker sa sementeryo, ug negosyante nga ang paghalad og pagkaon sa mga namatay nilang minahal usa ka paagi sa pagpakita sa gugma ug paghinumdom kanila, ilabi na panahon sa Undas.
Matud niya, kining bililhong Tradisyon sa Undas gisunod na sukad pa sa ilang mga katigulangan, nga nagpakita sa lig-on nga pundasyon sa pagtuo ug kultura sa mga Pilipino.
Ang pagpadayon niini nagpamatuod sa kamahinungdanon sa pagpasidungog sa mga katigulangan ug sa paghupot sa ilang panumduman nga buhi.
Lakip sa kasagarang ihanda sa mga pamilya ang mga paboritong pagkaon sa ilang mga minahal, sama sa biko, budbud, ug sinugbang karne, nga nagdala og kahulogan sa pagkaon nga gipaambit kaniadto.
Bisan ginagmay lamang ang kantidad sa pagkaon, ang importansya niini anaa sa simbolikong halad, nga nagrepresentar sa pagmahal ug sa pagtuo nga ang espiritu sa mga minatay nagpadayon sa pagpakig-uban kanila.
Kining buhat nagpalig-on sa pagtuo nga ang mga kalag sa mga mitaliwan nagkinahanglan gihapon og pag-ampo ug paghinumdom gikan sa ilang mga pamilya.
Dugang pa ni Waper, dugay na niyang panginabuhi ang pagbaligya og mga gamit alang sa sementeryo, usa ka industriya nga molambo panahon sa Undas, nga nakatabang sa pagsuporta ug pagpaeskwela sa iyang mga anak.
Kini nagpakita sa ekonomikanhong aspeto sa Undas, diin daghang negosyante ang makakuha og panginabuhi gikan sa mga panginahanglanon sa mga nagduaw sa sementeryo, gikan sa mga bulak hangtod sa mga serbisyo sa paglimpyo.
Gipasabot usab niya nga dili lamang panahon sa Undas mamaligya og bulak, kay daghan usab ang mopalit niini aron ihatag sa ilang mga minahal nga buhi pa, sama sa Adlaw sa mga Inahan ug Adlaw sa mga Amahan.
Kini nagpakita nga ang bulak, isip simbolo sa gugma ug pagmahal, adunay lapad nga gamit sa kultura sa Pilipino, dili lang alang sa pagbangotan apan alang usab sa pagsaulog sa kinabuhi.
Gibutyag usab ni Waper nga wala pa kini makasinati nga adunay nagparamdam kaniya nga mga mitaliwan niyang minahal sa kinabuhi, usa ka kasagarang sugilanon nga madungog panahon sa Undas.
Sa kinatibuk-an, ang Tradisyon sa Undas sa paghalad og pagkaon nagpabilin nga usa ka gamhanang tulay tali sa buhi ug sa mga mipanaw na, usa ka buhat nga nagpalig-on sa pagtuo ug pamilya.
Kini usa ka testamento sa lawom nga pagtuo ug kultura sa mga Pilipino, ilabi na sa mga Katoliko, sa paghinumdom ug pagpasidungog sa ilang mga katigulangan, nga nagpadayon sa paghulma sa ilang pagkatawo.
Ang pagpadayon niining mga buhat nagpasalig nga ang panumduman sa mga minatay magpabilin nga buhi sa kasingkasing sa matag henerasyon.